Хулгайн ан, худалдаа | WWF

Хулгайн ан, худалдаа



Янгир ямаа хууль бусаар агнасныг “Ирвэс-3”-ийнхан илрүүлэв

Хууль бус агнуур, байгаль орчны гэмт хэрэгтэй тэмцэх “Ирвэс-3” шуурхай багийнхан 2010.10.12-íоос 10-р сарын 24-ны хооронд Ховд, Говь-Алтай аймгийн нутаг Говийн Их Дархан газрын А. Б бүс, Ховд аймгийн Булган, Үенч, Алтай, Говь-Алтай аймгийн Тонхил, Бугат, Алтай, Цогт, Бигэр, Цээл сумдын нутгаар хууль бус агнуур, агнуурын бүтээгдэхүүний хууль бус худалдаа, гар аргаар алт олборлолт /нинжа/ модлог ургамал, загны хууль бус ашиглалтад хяналт, шалгалт, урьдчилан сэргийлэх сурталчилгааны ажил хийлээ. Багийн бүрэлдэхүүнд Байгаль орчны хяналтын улсын ахлах байцаагч Ш.Гантулга, Байгаль орчны хяналтын байцаагч Б.Батсайхан,М.Гантулга, Говь-Алтай аймгийн цагдаагèéн хэлтсийн байцаагч дэслэгч А.Давааням нар ажилласан байна. Шалгалтын явцад олон зөрчил илэрчээ. Үүнд:
1.Говь-Алтай аймгийн Алтай сумын иргэн Н.Пүрвээ янгир ямаа нэгийг хууль бусаар агнасныг үйлдэл дээр нь илрүүлэв.Машиндаа авч явсан янгирын мах, ашигласан Тозь-8 калибрь буу, Лось маркийн буу, хоёр ширхэг хутга нийт 18 ширхэг сумыг эд мөрийн баримт болгон хурааж эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгаж байна. Ан амьтны экологи, эдийн засгийн үнэлгээний дагуу янгир хууль бусаар агнасан Пүрэвт 4 сая төгрөгийн нөхөн төлбөр тавьжээ.
2.Хууль бусаар гар аргаар алт олборлож байсан Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангай, Өмнөговь аймгийн харъяаò 84 нинжа нарын хууль бус үйлдлийг таслан зогсоож тоног төхөөрөмжийг нь хураан авч тараах ажлыг зохион байгуулав.
3.Ямар ч зөвшөөрөлгүйгээр заг, модлог ургамал түүж байсан 48 үйлдлийг таслан зогсоож 14 машин заг хураан авч хуулийн дагуу шийдвэрлэв.
4.Үнэмлэх бичиг баримтгүй авч явсан 14 бууг хурааж цагдаагèéн байгууллагад хүлээлгэн өгчээ.
5.Ховд, Говь-Алтай аймгийн нутаг дэвсгэр Говийн Их Дархан газрын А. Б бүсэд явсан114 тээврийн хэрэгслийг шалгаж бичиг баримтгүй 18 жолоочид хуулийн дагуу арга хэмжээ авч ажиллав.
Түүнчлэн очсон бүх сумдын Засаг дарга, Иргэдийн хурлын дарга, Байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч, Цагдаагèéн хэсгийн төлөөлөгч болон холбогдох хүмүүс, иргэдтэй уулзаж хууль бус агнуур, гар аргаар алт олборлолт, заг модлог ургамлын ашиглалтын талаар санал бодлоо солилцож холбогдох хүмүүст даалгавар өгч ажилласан байна.
Ирвэс-3 багийн ахлагч Ш.Гантулга

Бүгд 8.485.000 төгрөгийн торгууль нөхөн төлбөр тавьжээ

Ирвэс-5 баг нь 2008 оны 11-р сард ДБХС-гийн санхүүгийн дэмжлэгтэйгээр ДБХС болон МХЕГ-ын хамтарсан гэрээний дагуу МХЕГ-ын харьяанд байгуулагдан үйл ажиллагаагаа Хэнтий, Дорнод аймгийн нутаг Онон-Балжийн сав газар явуулж, аймгийн МХГ, БОА, Цагдаагийн байгууллага, орон нутгийн байгаль хамгаалагч, иргэдтэй хамтран ажиллаж ирлээ.
Энэ хугацаанд хийсэн ажил илрүүлсэн зөрчлийг хэрхэн шийдвэрлэсэн талаар товч дурьдвал.
1. 2009 оны 1-р сард УМХЕГ-аас улсын ахлах байцаагч Чинзоригийн хамт Хэнтий, Дорнод аймагт ажилласан. Хэнтий аймгийн Батширээт суманд Солонгосын хөрөнгө оруулалттай бичиг баримтын бүрдүүлэлтгүй Ар хөвчийн шинс гэх компаний байшин үйлдвэрлэх үйл ажиллагааг зогсоож тус компанийг 200000 төгрөгөөр торгосон. Мөн Солонгос хөрөнгө оруулалттай зайрмагны иш залуу хусаар хийдэг байсан үйлдвэрийн ажиллагааг зогсоосон. Уг үйлдвэрийг сум орон нутгийн удирдлага туршилтын журмаар ажиллаж байгаа гэсэн боловч тухайн үед үйлдвэрлэл явуулж байв. Тэнд хариуцан ажиллаж байсан Солонгос иргэн нутгийн иргэдээр залуу хус бэлтгүүлэн шөнийн цагаар үйл ажиллагаагаа явуулан хямд хөлсөөр уг зайрмагны ишийг савлуулан хотод микрогоор авчирдаг байсан болно.Уг ажиллагааг явуулж байсан Солонгос иргэний асуудлыг улсын ахлах байцаагч Чинзориг Улаанбаатар хотод дуудаж шийдүүлсэн болно.
2. Халуун рашаанд загас агнахаар УБ хотоос 2 жийп машинтай орон нутгийн иргэн Чимэддорж, Эрдэнэ-Очир нараар газарчлуулан Ариунболдтой 5 хүнийг очиход нь загасны хэрэгслийг нь хураан авч торгуулийн арга хэмжээ авч буцаасан болно.
3. Дадал, Биндэр суманд байшингийн модны зөвшөөрлийг авсан боловч ой дотороо бэлтгэсэн 20 гаруй байшингийн торхыг ОБТХГ-ын удирдлага сумын байгаль орчны байцаагч нартай хамтран 3-5р сард гаргуулав.
4. Баян-Уул сумын иргэн И.Бямбадорж гэгч буга агнасныг илрүүлэн цагдаагийн байгууллагад өгсөн боловч өршөөлийн хуулинд хамрагдсан болно.
5. Батширээт сумын иргэн Чулуунбаатар гэгч 1 ширхэг тул загас барьсанд 160000 төгрөгний нөхөн төлбөр тавьсан.
6. Батширээт суманд Өмнөдэлгэр сумын харьяат иргэн Бат гэгч ойд нойтон байшингийн мод бэлтгэсэнд торгууль нөхөн төлбөр 420000 төгрөг тавьсан.
7. Гутайн даваанд (Батширээт сумын нутаг) Айвуун тэс ХХК үйл ажиллагаа явуулж байгаа газар цагаан өнгөтэй бодис урсаж Онон голд цутгах нь гэсэн мэдээллийг сумын БОБ-ч Мөнх-Очиртой газар дээр нь шалган компанийг 150000 төгрөгөөр торгох арга хэмжээ авч тусгай шүүлтүүрийн даланг нь сэргээлгэн дахин давтан гаргуулахгүй байхыг анхааруулсан.
8. Биндэр сумын нутагт тарвага агнаж байсан 2 иргэнийг 200000 төгрөгөөр торгож, 7 тарвага 4 хавхыг нь сумын БОБ-ч Болд хураасан болно.
9. МХЕГ-ын улсын ахлах байцаагч Бадамхандын хамт 11р сард хамтарсан шалгалт хийж Баян-Адрага сумын иргэн Мөнх-Алдар гэгч 2 зээр агнасныг 170000 төгрөгөөр торгох нөхөн төлбөрийн арга хэмжээ авсан. Мөн Норовлин сумын иргэн Идэр гэгч 1 зээр агнасныг 80000 төгрөгний нөхөн төлбөр тавьж ойд мод бэлтгэн палк, банз зүсэж байсан Цогоо гэгчийн рамыг зогсоосон. Мөнх-Алдар, Цогоо нарын рамыг дахин шалгаж рамыг нь уг газраас хураалгасан болно.
10. Баян-Уул суманд ойгоос зөвшөөрөлгүй түлээ 45000 төгрөгийн торгууль, зээр-1, 80000 төгрөгийн нөхөн төлбөр, тарвага 16ш торгууль 160000 төгрөгийн нөхөн төлбөр 620000 төгрөг, бор гөрөөс 1 нь 280000 төгрөгийн торгууль нөхөн төлбөр тавигдсан болно. 8р сард сумын БОБ-ч Оюунчимэгийн хамт шалгасан болно.
Мөн Баян-Уул суманд Л.Бямбасүрэн, Ж.Энхжаргал нарын агнасан 2 гахайн хэрэгт нөхөн төлбөр 800000 төгрөг тавьж уг хэргийг цагдаагийн байгууллагад шилжүүлсэн болно. (Шүүхэд шилжсэн)
11. Чойбалсан хот Хэрлэн суманд Талын бүтээл компани (эзэн Батбаяр) ажилласан масло нэрдэг үйл ажиллагааг Дорнод аймгийн МХГ-ын улсын байцаагч Дашцэрэн, Батхүү нарын хамт шалган уг компанийн үйл ажиллагааг зогсоон (актаар) ажиллаж байсан Хятадын 2 иргэнийг гадаадын харьяаллын албанд мэдэгдэн албадан гаргуулсан. Уг компанийг 100000 төгрөгөөр торгов. Мөн иргэн “Г” гэгч 2 ширхэг загас барьсныг 20000 төгрөгөөр торгов.
12. Шонхор шувуу агнах үйл ажиллагаа явуулж байсан “МАТ” гэх компани, Кувейт, Катар зэрэг улсын иргэдийн барьсан 7 шонхор шувуу болон өгөөш болох тагтаа ногтрууны асуудлыг цаг алдалгүй тавьсан боловч тодорхой шийдэлд хүрээгүй. Тэр үед бичиг баримт гэх зөвшөөрөл нь хувилан нотариатаар батлуулснаас өөр зүйл байхгүй байсан болохоор 2 шонхорыг тавиулан бусдыг аймгийн МХГ-т очихоор шаардаад ирэхгүй болохоор Баянтүмэн сумын БОБ-гчтай очиход зугтсан байсан. Харин надтай аймгийн БОА-ны дарга Ганбат гэгч ярьж тэдний бичиг баримт бүрэн байгаа бид шалгасан гэхэд уг бичиг баримтын бүрдэлийг хэлэхэд дээрээс тэгж зохион байгуулсан гэж байсан. Уг асуудлыг шалгасан тухай акт хураасан бичиг баримтыг 2% үйлдэн Дорнод МХГ-ын дарга Даваасамбуу, МХЕГ-ын улсын байцаагч Батдэмбэрэл нарт өгч танилцуулсан болно.
13. МХЕГ-ын улсын ахлах байцаагч Бадамхандын хамт Багануур дүүрэгт шалгалт хйихэд 6 портер 1 краз машинтай нийт 40м3 мод зохих зөвшөөрөлгүй байсныг журмын хашаанд оруулан дүүргийн БОБ-ч Өлзийдүүрэнд зохих журмын дагуу арга хэмжээ авахуулахаар шилжүүлсэн.1 портер машиныг замд шалгахад зөвшөөрөлгүй тул 100000 төгрөгөөр торгосон болно.
14. Баян-Уул сум Онон голд УБ хотын харьяат Д.Батсайхан гэгч тор тавьж 2 ш зэвэг барьсныг торгохын хамт 12-р сард сумын БОБ-ч Оюунчимэгт арга хэмжээ авахуулахаар өгсөн.
Бүгд 8485000 төгрөгийн торгууль нөхөн төлбөр тавьснаас 5000000 төгрөг өршөөлийн хуулиар хэрэгсэхгүй болж тухайн сум орон нутгийн төсөвт 2685000 төгрөг орсон ба 800000 төгрөг ороогүй шүүхийн шатанд байгаа болно.

Илэрсэн зөрчлүүд
• Гахай- 2ш
• Гөрөөс-1ш
• Тул-1ш
• Зэвэг-2ш
• Зээр-4ш
• Тарвага-23ш
• Цурхай-2ш
• Шонхор-7ш
• Тагтаа ногтруу-200-300 ш

 Байшин торх-20ш
 Палк-100ш
 Нойтон мод-120ш
 Түлээ-80м3
Хайгуулийн лицензтэй үйл ажиллагаа явуулж байгаа газрыг мэргэжлийн албаар шалгуулах. Үүнд:
1. Хэнтий, Батширээт, Тутайн даваа
2. Дадал, Галштай, Улиастайн ам
3. Дорнод, Баян-Уул. Хужиртай, Номгон, Нэмнэ, Шал таван толгойд хайгуулын лицензтэй компаний ажиллагаанууд болно. 2 сарын 20-оор Баян-Уул Нэмнэд үйл ажиллагаа явуулахаар хүнд механизм ачсан машинууд явж байна гэсэн мэдээлэл ирсэн болно. Орон нутгийн иргэд дургүйцэж байдаг.
Өнгөрсөн жил ихэвчлэн ганцаар байсан болохоор орон нутгийн БОХУБ-ын туслалцаа дэмжлэгтэй хамтран ажиллаж ирлээ. 12-р сараас багийн гишүүнээр Богдхаан уулын хамгаалалтын захиргаанд байгаль хамгаалагчаар ажиллаж байсан Д.Ганбаатар томилогдон одоо Дадал суманд ажиллаж байна. Цаашид тус баг 2 байгууллагын хооронд байгуулсан гэрээний дагуу ажиллах болно.
Тайланг бичсэн Багийн ахлагч
Ц.Базарсад

Цоохор ирвэсийг бүлээр нь агнасан хулгайн анчдын мөрөөр

 
	© © WWF / NEYRET & BENASTAR
Snow Leopard
© © WWF / NEYRET & BENASTAR
2008 оны 2-р сарын 05-ны өдөр буюу Цагаан сарын шинийн нэгнээс 2 өдрийн өмнө Дэлхийн байгаль хамгаалах сангийн Монгол дахь хөтөлбөрийн газарт Увс нуурын ай савын Улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргааны судалгаа хариуцсан мэргэжилтэн Б.Буянцог Түргэн уулын Отор орчимд 2 ирвэс, 1 үнэг хоорондоо ойрхон зайтай үхсэн байна гэсэн мэдээг утсаар хүргэв.

Ирвэс-1 шуурхай багийнхан энэ үед аргаль хонины байршил нутаг дахь хууль бусаар алт олборлох ажлыг таслан зогсоох зорилгоор Бөхмөрөн, Сагил сумын багийн иргэдийн хуралд оролцож явсан тул холбоо барих ямар ч боломжгүй байлаа. Тиймээс Дэлхийн байгаль хамгаалах сангийн Монгол дахь хөтөлбөрийн газрын Алтай Соёны Ховд дахь салбар, төв байгууллага, Увс нуурын ай савын Улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалтын захиргаа энэ асуудлыг шийдвэрлэхээр санал солилцов.

Эцэст нь энд ямар нэгэн байгалийн голмтод халдварт өвчин гарсан байж болзошгүй гэсэн таамаглалыг дэвшүүлээд Увс аймгийн Гоц халдварт, Мал эмнэлгийн холбогдох хүмүүстэй холбоо барьж асуудлыг танилцуулсан боловч энэ өдөр бид ямар ч шийдвэр гаргаж чадсангүй. Маргааш өглөө нь үхсэн амьтад олдсон газрыг хариуцсан байгаль хамгаалагч Дашдаваа сэг зэмийг битүүмжлэн аймгийн төв рүү авчрахаар болов. Гэвч элдэв бэрхшээлийн улмаас 10 хоногийн дараа буюу 2-р сарын 15-нд амьтдын сэг зэм аймгийн төв дэх Ирвэс-1 багийнхны гар дээр ирлээ. Юутай ч аймгийн мал эмнэлэгийн ариун цэврийн лабораторид үхлийн шалтгааныг нь тодруулгахаар шинжилгээнд шилжүүлэв.

Гурав хоногийн дараа манай багийнхан Цагдаагийн хэрэг бүртгэгч, шинжээч, мал эмнэлэгийн эмч, лаборант нарын оролцоотойгоор ирвэсний 2 хүүрт үзлэг хийхэд 1 ирвэсний нь баруун, зүүн эрүүний доод хэсэгт цус нөжирч, баруун эрүүний доод хэсэг, зүүн чихний хойд хэсэгт арьс нь цоорсон байв. Арьсны 2 нүхтэй хэсгийг чиглүүлж сүмбэдэхэд толгойн хэсгээр нарийн төмөр нэвт гарч байснаас буудагдсан болох нь тогтоогдлоо.

Хоёр дахь ирвэсний сэг зэмний толгойн хэсэг бүрэн бүтэн боловч бусад хэсгийн зөвхөн ясны хагас нь үлдсэн, дотор гэдэс нь юу ч үгүй махчин шувуунд идэгдсэн, арьсны баруун хагас, сүүл, байхгүй тул дүгнэлт гаргахад хүндрэлтэй байлаа. Толгойн хэсгийг өвчиж үзэхэд өвчний болон механик гэмтлийн шинж тэмдэг илэрсэнгүй. Хэдийгээр тэдгээр сэг зэмийг устгах журамтай боловч гэмт хэргийн асуудал шийдэгдэх хугацаа хүртэл хадгалах үүргийг Ирвэс-1 баг хүлээв. Харин Улаанбаатар хотоос Монголын ирвэс хамгаалах сан, МУИС-аас ирвэсний гавлын яс, тавхай, махны дээжийг судалгаанд зориулан илгээнэ үү гэсэн хүсэлтүүд утсаар ирж байсан юм.
Ирвэс агнасан энэ хэрэг бид бүхнийг сэртхийлгэв. Энэ нутгийнхан ирвэсээ агнасанд итгэж ядсаар байлаа. Увс аймаг дахь цоохор ирвэс хамгаалах төсөл хэрэгжиж буй газруудад сүүлийн 6 жил ирвэсний хууль бус агнуур гараагүйд бид баярлаж явсныг яана.

Асуудал нэгэнт тодорхой болсон учраас Ирвэс-1 шуурхай багийн хулгайн анчныг илрүүлэх ажил эхэллээ.
Хулгайн анг шуурхай илрүүлэх арга замыг эрэлхийлэх хоёр талын уулзалтад 2008 оны 2-р сарын 28–нд Ховд суманд ирэхэд Увс аймгийн цагдаагийн хэлтсийн мөрдөн байцаагч, ахмад Х.Оргилбаяр жолоочийн хамт ирээд тохиролцсон ёсоор биднийг хүлээж байлаа.

Оройгоо Өцөмийн чиглэлд гарч цасан шуурганд зам гарган явж, арайхийн Шарилжтаар давж “Хонь олгох хөтөлбөр”-т хамрагдагч П.Жумдааныд ирж хонолоо. Энэ мэт адал явдлаар дүүрэн явсаар хэргийн газар очив.
Тэнд үзлэг хийхэд ирвэс үхснээс олон хоногийн дараа очсон, нэмж цас орсон, урьд нь хүмүүс очиж үзсэн /солонгос жуулчид/ ул мөр олон байсан. Хоёр ирвэс хоорондоо 187 м орчим зайтай, ойролцоох айлын бууцнаас анхны ирвэс100м, хоёр дахь нь 300 метрийн зайнд үхсэн байсан бөгөөд тэдгээрийн олдсон газарзүйн нарийн байршлыг тогтоогоож гэрэл зургаар баримтжуулаад цааш хөдөллөө.

Эндээсээ 20 цаг болж байхад гараад 3 цаг шахам алхаж машин дээрээ /П.Жумдааныд/ ирж Шарилжтын давааг шөнө гарахгүй учир бүгдээрээ гутал, оймсоо тайлж хатаахаар галын хөвөөнд тавьж хонолоо.
Маргааш нь эртлэн босож цасны царцуу байхад давахаар явсан боловч 4 цаг орчим цас ухаж, жолоочоос бусад нь машинаа түлхэж, хоёр малчин мориор чирч гаргасан замаар арай гэж даваан дээр гарав.

Ирвэс агнасан гэж сэжиглэгдсэн Х, Н нар болон холбогдох хүмүүс, гэрч нартай уулзаж мэдүүлэг авахаар бүтэн өдөржингөө явсны эцэст гэрээс нь баривчилж сумын төвд авчрав. Хаврын өдийд мал төллөж хүн бүл муутай хэн ч байсан хөндлөнгөөс харахад их л өрөвдөхөөр байсан даа. Сэжигтэн Х-ийнх л гэхэд өнгөрсөн шөнө нь 20 гаруй ишиг аваад байсан.
Ирвэс агнасан эрүүгийн хэргийн нэхэмжлэгчээр Ирвэс-1 багийн ахлагчийг Ховд сумын засаг даргын захирамжаар томилсон байлаа.
Хэргийн бүрдүүлсэн материал, буунуудынх нь хамт хоёр сэжигтнийг шууд аймгийн төвд аваачин цагдаад хүлээлгэж өгөхийг мөрдөн байцаагч Х.Оргилбаяр, “Ирвэс-1” багт санал болгосоны дагуу Улаангом оруулж 3-р сарын 2-ны Ням гаригийн үүрээр 03.18 цагт Улаангомд орж ирсэн тул сэжигтнүүдийг багийн ахлагч, туслах хоёр нэг нэгээр авч гэртээ хонуулаад 11.00 цагт аймгийн цагдаагийн хэлтсийн мөрдөн байцаах тасаг, мөрдөн байцаагч Өлзийтогтоход хүлээлгэн өгөв.

Дээрхи сэжигтнүүд 2 хоног мөрдөн хоригдоод л нэг ирвэсийг нь агнасан гэдгээ хүлээсэн байлаа.

Мэдээллийг илгээсэн “Ирвэс-1” баг

Төрийн тахилгат ууланд буун дуу гарч, ховор амьтны амь хороогдсоор байна

 
	© © WWF / Ronald PETOCZ
Rams on the mount
© © WWF / Ronald PETOCZ
2008.04.12
Зэвүүн нөхөд үү?, цөвүүн цаг уу? бүү мэд. Арван хар тамын нэгд унахыг юман чинээ боддоггүй, буун дуугаар сөхрөн унах амьтны үхлээр баясагч - хулгайн анчдын тухай мэдээг сонордуулъя. Энэхүү мэдээ нь үнэн зөв бөгөөд хэн нэгнийг гүтгэсэн, гүжирдсэн зүйл биш юм. Уг хэргийг байгаль орчны ноцтой зөрчилтэй тэмцэх Ирвэс баг, Увс аймгийн Өлгий сумын цагдаагийн ажилтнууд илрүүлсэн болно.

Саяхан болсон нэгэн явдал
Төрийн тахилгат Алтан хөхий уулын ар биеэр нутагтай Увс аймгийн Өлгий, Өмнөговь сумд нь тэрхүү уулаа эрт үеэс тахин шүтэж, түүнийг тойрон буух хур тунадасны буянаар газар нутаг нь ногоон дэвсгэрээр бүрхэгдэж, мал, адгуус, хүн ард нь амар амгалан аж төрж, хишиг буян, зол жаргалыг тэр л уул, устайгаа холбож ирсэн уламжлалтай. Гэтэл увайгүй үйлдэлтэй, шуналын сэтгэлтэй зарим нэг нь өвгөдийн буян, тэнгэрийн хишгийг зөв хүртэхийг үл тэвчин тахилгат уулнаа хулгайн ан хийх явдал гарсаар байна.
Өлгий сумын нутаг Алтан хөхий хайрхны ар биед байдаг Цагцхаа хэмээх газарт үр төлөө тээж явсан нэгэн эмийн амь 2007 оны 12-р сарын 14-ны өдөр бөхжээ. Тэр нь алтайн аргаль хэмээх зэрлэг хонины эх бөлгөө. Хайрхаан гэж.

Өлгий сумын нутагт болсон энэ бусармаг аллагыг намайг хэн хэлэхэв, нохойг хэн саахав гэгчээр хил зэргэлдээх Өмнөговь сумын Намир багийн бие биенээ хөөрөгдсөн саасгар гурван залуу үйлджээ. Хэн хэн гээч вэ? Нэрэн гуайн төрүүлсэн хүү Жамсран, Гойров эцгээс төрсөн Балдандорж, Лхагвасүрэн аавын Баярсамбуу нар аж.

Эм аргалийг алаад Өлгий сумын төвд нэгэн танилындаа чанаж идэх хишиг хүртээгээд Өмнөговь сумын төвдөө очиж их л маадгар суусан аж. Аргаль алсан тухай цуу яриа ч тархаж эхэлжээ. Харин байгаль дэлхийн, тахилгат уулын сүр сүлд, амин сүнс нь болсон тэр сайхан амьтныг агнасан эзнийг олох аянд сүүн сэтгэлт ард иргэд мордсон байна. Тэр мэдээ явсаар “Ирвэс” багуудад ирснээр хэргийн учиг тайлагдах замдаа оржээ.

Тэд одоогоор Увс аймгийн хуулийн байгууллагуудад эрүүдүүлж байна. Энэ нүгэлтнүүд эрүүгийн хэргээ хүлээсэн тул төрийн хууль цаазаар шийтгэгдэж, амьтны амь бүрэлгэж сагсуурч явсныхаа ялыг эдлэх нь ч тодорхой боллоо. Харин бурхан тэнгэр тэднийг хэрхэн таалах юм бол. Халуун амь, бүлээн цусаар наадаж, ашиг хонжоо олох нь тэдэнд болон тэдний гэр бүл, үр хүүхдэд тийм ч сайн сайхныг бэлгэлэхгүй л болов уу. Наслах нас, жаргах жаргалаа өөрөө өөрийнхөө гараар хумих хэрэг байгаа гэж үү. Уншигч та энэ талаар юу гэхсэн болоо?
Хуулийн өмнө дээрх этгээдүүд амьтны аймагт учруулсан нөхөн төлбөрт 23.400.000 төгрөг төлөхийн зэрэгцээ, хууль зөрчсөний улмаас эрүүгийн хариуцлага хүлээнэ.
Байгаль дэлхийд хохиролтой, бас хэрэг үйлдэгчдэдээ ч гарзтай ийм алхам хийх нь дэндүү харамсалтай.

Урьд болсон бас нэгэн явдал
Алтан хөхий уулын Улиастайн шилд цагдаагийн ажилтан, нутгийн иргэнтэй хамсан 2004 онд хууль бусаар янгир ангасан хэрэг гарсан. Гэтэл янгир агнаснаас учруулсан хохирлын нөхөн төлбөр өдгөө хүртэл төлөгдөөгүй байна. Энд хэн буруутай вэ?

Энэ мэтээр төрийн тахилгат ууланд хууль бус агнуурын хэрэг гарсаар байх уу? Иймээс нутгийн иргэд сонор соргог байхгүй бол горьгүй нь ээ.

О.Мөнхтогтох

Ховордсон ан амьтдын тоо ихэссээр

Монгол улсын хэмжээнд сүүлийн 10 гаруйхан жилийн дотор ховор болон элбэг ан амьтдын тоо толгой багассаар сvйрлийн ирмэгт ирээд байна.
Тухайлбал, 1980-иад онд 40,000 орчим аргаль хонь, 140,000 орчим халиун буга тоологдож байсан бол 2001, 2004 оны тооллогоор 13,000 орчим аргаль хонь, 10,000 орчим халиун буга тоологдож, 2000 оны тооллогоор 5000 орчим байсан монгол бєхєн 2005 онд 1500 орчим монгол бєхєнтэй гэсэн дvн гарсан. Ховор, нэн ховор амьтдын тоо толгой арав гаруйхан жилд 70-90 хувь огцом буурч байна. Ховор амьтнаар ч зогсохгvй элбэг гэж үзэгддэг агнуурын ач холбогдолтой амьтад болох тарвага, цагаан зээр зэрэг амьтдын тоо толгой ч цєєрсєєр байна. Монгол улсын Засгийн газар 2005 онд ховор амьтны жагсаалтад тул загас, баавгай хоёрыг оруулсан явдал нь нэг талаас эдгээр зvйл амьтдыг хамгаалах статус єндєр болж байгаа боловч нєгєє талаас ан амьтад ховордсоор сүйрлийн ирмэгт байгааг илэрхийлж байгаа юм.

Ан амьтдыг сvйрлийн ирмэгт хvргэж байгаа нэг том хүчин зүйл бол ангийн гаралтай түүхий эд, бvтээгдэхүүний зохисгvй буюу хууль бус худалдаа юм. Үүнийг ихэнх хүмvvс хулгайн ан ихэсээд ан амьтан цєєрч байна гэж ойлгодог нь єрєєсгєл талтай.

Тиймээс, Монгол оронд хууль бус агнуурыг бууруулах нєхцєл боломж бол ангийн гаралтай эд зүйл, түүхий эдийн худалдааг хязгаарлах явдал юм.

Ан амьтны тvvхий эд зvйлийн хууль бус худалдаа дэлхийд хар тамхины дараагаар ордог бол монголд алтны дараагаар орох зах зээл бий болж магадгvй байна.